Voorzetlenzen voor macrofotografie

Close-uplenzen zijn een effectieve en betaalbare manier om een telelens om te zetten in een macrolens

Wat zijn macrolenzen en waar dienen ze voor

Close-uplenzen zijn accessoires die op de voorkant van lenzen geschroefd worden, net als filters, en maken het mogelijk om van dichterbij scherp te stellen.

Wanneer we een close-uplens op een lens plaatsen, werkt deze op een vergelijkbare manier als een leesbril voor iemand met verziendheid, die van veraf kan zien maar niet van dichtbij. Met de lens kan de camera niet meer op oneindig scherpstellen, maar heeft hij wel een helder beeld van dichtbij gelegen onderwerpen, iets wat voorheen buiten het scherpstelbereik lag.

De dioptrieën

De meeste lenzen zijn gemarkeerd met een nummer en het plusteken (+) dat hun vergrotingsvermogen aangeeft, uitgedrukt in dioptrieën.

De dioptrie van een lens wordt gedefinieerd als 1000/f, waarbij f de brandpuntsafstand van de lens is, gemeten in millimeters. Daarom heeft een lens van 50 mm een dioptrie van +20 = 1000/50, en een close-uplens van +4 dioptrieën een brandpuntsafstand van 250 mm = 1000/4. Niet alle fabrikanten markeren hun lenzen echter met dioptriewaarden. Bijvoorbeeld, Canon heeft de 250D en 500D, met respectievelijk +4 = 1000/250 en +2 = 1000/500 dioptrieën. Nikon vermeldt zelfs geen enkele waarde. De beste close-uplenzen van Nikon zijn de 3T, 4T, 5T en 6T, waarbij de dioptriewaarden van de 3T en 5T +1,5 zijn, en die van de 4T en 6T +2,9.

Kunnen close-uplenzen gestapeld worden?

Ja, hoewel je daarbij verlies van beeldkwaliteit en contrast zult hebben. In elk geval behalen we de beste resultaten door eerst de lens met de meeste dioptrieën te plaatsen.

Close-uplenzen met één of twee elementen

Over het algemeen hebben de meest betaalbare close-uplenzen een ontwerp met één element (dat wil zeggen, één glazen element per lens). Ze worden meestal verkocht in sets (bijvoorbeeld +1, +2 en +4 dioptrieën) en corrigeren mogelijk niet alle aberraties, vooral niet de sferische en de chromatische. Toch kunnen ze de beste keuze zijn als we de lens recreatief of af en toe willen gebruiken.

Close-uplenzen met twee elementen zijn, hoewel niet helemaal vrij van gebreken, meestal beter qua resolutie, aberratiecorrectie en contrast. Deze betere kwaliteit is vooral zichtbaar aan de randen van het beeld. Dit betekent dat als we een bloem fotograferen, waarbij het onderwerp zich meestal in het midden van het kader bevindt, een close-uplens met één element voldoende kan zijn. Maar als we een vlak onderwerp fotograferen dat zich uitstrekt tot aan de randen van het kader, zal een lens met twee elementen een veel scherpere beeldkwaliteit geven, vooral bij grotere diafragmaopeningen.

▌Afbeelding gemaakt met de Canon 60D + Sigma 105mm f2.8 OS + Raynox DCR-250 lens. Fotograaf:: Pierre Anquet

Macrolenzen of tussenringen?

Tot op zekere hoogte is het een vals dilemma, omdat het geen uitsluitende opties zijn maar elkaar aanvullen, en omdat de keuze grotendeels afhangt van de lenzen die we hebben en de vergroting die we willen bereiken.

Close-uplenzen geven betere resultaten bij lange brandpuntsafstanden dan bij korte. En precies het tegenovergestelde geldt voor tussenringen, waarvan de vergrotingsverhouding afneemt naarmate de brandpuntsafstand toeneemt. Conventioneel wordt de grens tussen beide systemen meestal bij 100 mm gelegd (universele standaard): daaronder zijn tussenringen beter; daarboven zijn close-uplenzen beter.

Het hangt ook af van de werkafstand. Als we een tussenring gebruiken met een groothoeklens, moeten we heel dicht bij het onderwerp komen om scherp te stellen. En als het om een insect gaat dat kan wegvliegen, is het beter een close-uplens te gebruiken, die bovendien het voordeel heeft dat hij de hoeveelheid licht die op de sensor valt niet vermindert, iets wat tussenringen wel doen. Dat kan essentieel zijn als we een redelijk snelle sluitertijd of een kleine diafragmaopening nodig hebben (of beide).

Tussenringen hebben geen optische elementen, dus ze beïnvloeden de beeldkwaliteit niet (hoewel ze vignettering kunnen veroorzaken), terwijl het gebruik van close-uplenzen optische aberraties met zich mee kan brengen, vooral aan de randen, en chromatische aberraties.

Als we een zoomtelelens gebruiken, kunnen close-uplenzen een betere optie zijn. Met tussenringen verandert de scherpstelling wanneer we in- en uitzoomen, wat betekent dat we continu opnieuw moeten scherpstellen. Dat gebeurt niet met close-uplenzen: als we eenmaal scherpgesteld hebben, kunnen we in- en uitzoomen om de compositie te veranderen, zoals bij normaal gebruik van een zoomlens.

Als we een macrolens hebben en echt hoge vergrotingen willen bereiken, kunnen we proberen een combinatie van macrolens + tussenringen + close-uplens te gebruiken.

Close-uplenzen of tussenringen: vergelijkende samenvatting

Voordelen van tussenringen:

Vaak is het kwaliteitsverlies minimaal vanwege het ontbreken van optische elementen. Ze veroorzaken geen optische of chromatische aberraties.

Ze zijn nuttiger bij lenzen tot ongeveer 100 mm (standaardmaat).

Kiezen voor een goedkope optie gaat niet ten koste van de beeldkwaliteit.

Ze zijn licht en gemakkelijk mee te nemen. Ze hoeven niet speciaal beschermd te worden.

Nadelen van tussenringen:

Ze zijn mogelijk niet geschikt voor groothoeklenzen. Boven de 100 mm neemt hun vergrotingsfactor af.

Ze veroorzaken geen aberraties, maar kunnen wel vignettering veroorzaken.

Ze kunnen de elektronische contacten verstoren.

Bij gebruik van een afgesloten camera en lens kan die afdichting verloren gaan bij gebruik van tussenringen.

Ze nemen meer ruimte in dan close-uplenzen.

Voordelen van close-uplenzen

Ze verstoren de elektronische contacten niet.

Ze beïnvloeden de lichttoevoer naar de sensor niet.

Ze zijn nuttiger bij lange brandpuntsafstanden en werken op afstand.

Ze dwingen ons niet om continu opnieuw scherp te stellen bij het in- en uitzoomen.

Ze nemen minder ruimte in dan tussenringen.

Ze zijn de enige optie voor camera’s zonder verwisselbare lenzen.

Nadelen van close-uplenzen

Ze kunnen optische en chromatische aberraties veroorzaken.

Ze geven slechtere resultaten bij korte brandpuntsafstanden.

De goedkoopste opties gaan ten koste van de fotokwaliteit.

Ze zijn kwetsbaarder en moeten beter beschermd worden.

Close-uplenzen beschikbaar op Amazon

Vergelijkingstabel

Model*	Nr.	Elementen	Draadmaat	Beoord.
Raynox DCR-250	1	3	52 tot 67 mm	4,4
Raynox RADCR-0150	1	1	52 tot 67 mm	4,2
Neewer	1	3	37 tot 52 mm	4,2
Neewer	1	3	55 tot 72 mm	4,2
Marumi	1	–	Diverse	4,5
Hoya	3	1	Diverse	4,5
Walimex	4	1	Diverse	3,1
Smardy	4	1	Diverse	4
Polaroid	4	1	Diverse	4
Andoer	4	1	Diverse	4,1
Entatial	4	1	Diverse	4
Bilindi	4	1	Diverse	5
JJC	4	1	Diverse	4,2